Հայաստանի Կոտայքի մարզի Մեղրաձոր գյուղից հարավ-արևմուտք ընկած անտառապատ բլրի վրա տեղակայված 12-րդ դարի պարսպապատ Թեժառույք հայկական վանքը վկայում է հնագույն ազգի հարուստ պատմության և մշակութային ժառանգության մասին: Այս ճարտարապետական գոհարը թաքնված գանձ է: Այն գտնվում է անտառապատ բլրի վրա։ Շրջակայքի ամբողջությամբ փարթամ կանաչապատումը մեծացնում է նրա հմայքը, և նրան հասնելու համար կանաչ անտառների միջով ոչ երկար քայլարշավ է պետք։
Ծաղկունյաց լեռնաշղթայի անտառապատ հրվանդանի գագաթին` 2000մ բարձրության վրա գտնվող այս վանքը Իվանե և Զաքարե Զաքարյան իշխանների օրոք կառուցվել է 1190թ.: Եկեղեցում են ամփոփված են հայ և վրաց նշանավոր պատմական դեմքերի և քաղկեդոնական գործիչների տապանաքարերը: Եկեղեցու տարածքը պարսպապատված է եղել: Պարսպից միայն մի փոքր հատված է պահպանվել: Օժանդակ կառույցներից ևս հետքեր են պահպանվել, իսկ մատուռը /13-14դդ./ գտնվում է եկեղեցուց 15 մ հարավ: Գերեզմանոցը նույնպես ավերված է:
Սա Մեղրաձորի գլխավոր սրբավայրն է։ Բոլոր տոն օրերին մեծ բազմություններ (անգամ կողքի գյուղերից ու այլ բնակավայրերից) ուխտի են գալիս այս սրբատեղի։ Գիտական գրականության մեջ վանքը հիշատակվում է Պղնձվանք, Թեժառույք, որոշ աղբյուրներում Տրդատավանք, սակայն տեղաբնակներն այն կոչում են Թուխ Մանուկ։
Վանքի շուրջ հյուսված են ավանդազրույցներ։ Ըստ նրանցից մեկի՝ անվան բաղադրիչները թեժ և առու արմատներն են, քանի որ վանական համալիրը կառուցվել է Մարմարիկ և Մեղրաձոր գետերի թեժ, արագահոս հատվածում: Տարածքի անվանումը գալիս է անտիկ ժամանակներից: Թեժառույքը Հայստանում պահպանված եզակի կառույցներից է․ այն քաղկեդոնական եկեղեցի է և ունի վրացերեն հարուստ արձանագրություններ:
Թեժառույքը վկայում է Հայաստանի մշակութային և կրոնական ժառանգության մնայուն ոգու մասին: Նրա գտնվելու վայրը, ճարտարապետական գեղեցկությունը և պատմական նշանակությունը այն դարձնում են ցանկալի և պարտադիր այցելության վայր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել այս հինավուրց երկրի հարուստ պատմությունը և հոգևոր հարատև կապը:
